วิธีอ่านบิลค่าไฟโรงงาน (TOU) ทีละบรรทัด
บิลค่าไฟของโรงงานไม่ได้คิดแค่จำนวนหน่วยที่ใช้เหมือนบิลบ้าน มีอย่างน้อย 6 บรรทัดที่คิดคนละวิธี และบางบรรทัดลดได้โดยไม่ต้องใช้ไฟน้อยลงเลย หน้านี้อธิบายบิลของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) แบบอัตรา TOU ซึ่งโรงงานส่วนใหญ่ใช้
ดูประเภทผู้ใช้ไฟก่อน
มุมบนของบิลจะมีรหัสประเภท เช่น 3.2.2 รหัสนี้บอกว่าโรงงานใช้อัตราไหน
- เลขตัวแรก คือขนาดกิจการ: 3 = กิจการขนาดกลาง · 4 = กิจการขนาดใหญ่ · 5 = กิจการเฉพาะอย่าง
- เลขตัวที่สอง คือวิธีคิด: สำหรับประเภท 3 เลข 2 คืออัตรา TOU (แยกราคาตามช่วงเวลา)
- เลขตัวท้าย คือแรงดันที่รับไฟ: 1 = 69 kV ขึ้นไป · 2 = 22–33 kV · 3 = ต่ำกว่า 22 kV · ยิ่งแรงดันต่ำ อัตรายิ่งแพง
| แรงดัน (ประเภท 3.2 TOU) | ค่าดีมานด์ บาท/kW | On-Peak บาท/หน่วย | Off-Peak บาท/หน่วย |
|---|---|---|---|
| 69 kV ขึ้นไป | 74.14 | 4.1025 | 2.5849 |
| 22–33 kV | 132.93 | 4.1839 | 2.6037 |
| ต่ำกว่า 22 kV | 210.00 | 4.3297 | 2.6369 |
ทุกแรงดันมีค่าบริการ 312.24 บาทต่อเดือน · ยังไม่รวมค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม · ที่มา: ประกาศอัตราค่าไฟฟ้าของ กฟภ. งวดเดือนกันยายน 2569 · โรงงานในเขต กฟน. ให้ดูอัตราในบิลของตัวเอง
On-Peak กับ Off-Peak คือช่วงไหน
| On-Peak | 09:00–22:00 น. วันจันทร์ถึงศุกร์ |
|---|---|
| Off-Peak | 22:00–09:00 น. วันจันทร์ถึงศุกร์ และทั้งวันของวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดราชการตามที่การไฟฟ้ากำหนด |
บิลจำลอง อ่านทีละบรรทัด
ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ) โรงงานประเภท 3.2.2 รับไฟ 22–33 kV ใช้ไฟหนักสุดช่วง On-Peak 800 kW ใช้ไฟ On-Peak 180,000 หน่วย และ Off-Peak 150,000 หน่วย
| รายการ | คิดอย่างไร | บาท |
|---|---|---|
| 1ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (ค่าดีมานด์)800 kW × 132.93 | 800 kW × 132.93 | 106,344.00 |
| 2ค่าพลังงานไฟฟ้า On-Peak180,000 หน่วย × 4.1839 | 180,000 หน่วย × 4.1839 | 753,102.00 |
| 3ค่าพลังงานไฟฟ้า Off-Peak150,000 หน่วย × 2.6037 | 150,000 หน่วย × 2.6037 | 390,555.00 |
| 4ค่าบริการรายเดือนคงที่ | คงที่ | 312.24 |
| 5ค่าเพาเวอร์แฟคเตอร์63 kVAR × 56.07 | 63 kVAR × 56.07 | 3,532.41 |
| รวมก่อนค่า Ft และ VAT | 1,253,845.65 | |
| 6ค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft)330,000 หน่วย × อัตรา Ft งวดนั้น | 330,000 หน่วย × อัตรา Ft งวดนั้น | ดูในบิล |
| 7ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%คิดจากยอดรวมทั้งหมด | คิดจากยอดรวมทั้งหมด | ดูในบิล |
- ค่าพลังงาน On-Peak 753,102 บาท
- ค่าพลังงาน Off-Peak 390,555 บาท
- ค่าดีมานด์ 106,344 บาท
- ค่าบริการ + ค่าปรับ PF 3,845 บาท
1ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (ค่าดีมานด์)
คิดจากค่าเฉลี่ย 15 นาทีที่ใช้ไฟหนักที่สุดในช่วง On-Peak ของเดือน คูณอัตราตามแรงดัน ช่วง Off-Peak ใช้ไฟหนักเท่าไรก็ไม่ถูกคิดบรรทัดนี้ แต่การไฟฟ้าเก็บค่าไฟขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 70% ของค่าความต้องการสูงสุดในรอบ 12 เดือน เดือนไหนพีคพุ่งเพียง 15 นาที ก็ยึดค่าบรรทัดนี้ไปอีกหลายเดือน
23ค่าพลังงานไฟฟ้า On-Peak และ Off-Peak
คิดตามจำนวนหน่วย (kWh) ที่ใช้ในแต่ละช่วง หน่วย On-Peak แพงกว่า Off-Peak ราว 60% ในตัวอย่างนี้ ถ้าย้ายงานที่เลื่อนเวลาได้ 20,000 หน่วยไปทำช่วง Off-Peak ค่าพลังงานจะลดลงราว 31,604 บาทต่อเดือน โดยใช้ไฟเท่าเดิม
4ค่าบริการรายเดือน
ค่าคงที่ 312.24 บาทต่อเดือน ไม่ขึ้นกับการใช้ไฟ
5ค่าเพาเวอร์แฟคเตอร์
มีเฉพาะเดือนที่ kVAR สูงสุดเกิน 61.97% ของ kW สูงสุด คิด 56.07 บาทต่อ kVAR ที่เกิน ถ้าบรรทัดนี้มีตัวเลข แปลว่าตู้คาปาซิเตอร์ทำงานไม่พอ อ่านสูตรและวิธีลดค่าปรับเพาเวอร์แฟคเตอร์ →
6ค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft)
ปรับตามต้นทุนเชื้อเพลิงของการผลิตไฟฟ้า คิดเป็นบาทต่อหน่วยกับทุกหน่วยที่ใช้ และประกาศใหม่ทุก 4 เดือน โรงงานควบคุมอัตราไม่ได้ ดูอัตรา Ft งวดนี้ →
7ภาษีมูลค่าเพิ่ม
7% ของยอดรวมทุกบรรทัด
บรรทัดไหนลดได้
| บรรทัด | ลดได้ไหม | ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| ค่าดีมานด์ | ลดได้มาก | ไม่เปิดเครื่องใหญ่พร้อมกันช่วง On-Peak · เลื่อนการเดินเครื่องที่ไม่เร่งไปหลัง 22:00 น. · ระวังพีควันเดียวที่ยึดค่าไป 12 เดือน |
| ค่าพลังงาน | ลดได้ | ย้ายงานที่เลื่อนได้ไป Off-Peak · หาเครื่องที่เดินตัวเปล่า |
| ค่าเพาเวอร์แฟคเตอร์ | ลดเป็นศูนย์ได้ | ซ่อมหรือเติมตู้คาปาซิเตอร์ ดูวิธี |
| ค่า Ft · ค่าบริการ · VAT | ควบคุมไม่ได้ | Ft ลดตามจำนวนหน่วยเท่านั้น |
บิลบอกแค่ตัวเลขสูงสุดของเดือน ไม่บอกว่าพีคเกิดวันไหน เวลาไหน และมาจากเครื่องไหน ถ้าไม่รู้ข้อนี้ ก็ลดค่าดีมานด์ไม่ได้ เพราะไม่รู้ว่าต้องเลื่อนงานอะไร
PowerIQ ช่วยตรงไหน
- วัดกำลังไฟทุก 1 นาทีแยกแต่ละเครื่อง พร้อมกราฟย้อนหลัง เห็นว่าพีคเกิดตอนไหนและมาจากเครื่องไหน
- เห็นช่วงที่ Power Factor ตก ซึ่งเป็นต้นเหตุของบรรทัดค่าเพาเวอร์แฟคเตอร์
- รายงานรายวันของแต่ละเครื่อง สั่งพิมพ์เป็น PDF ได้ และส่งออกข้อมูลไปเปิดใน Excel ได้
ดูความสามารถทั้งหมดของ PowerIQ →
คำถามที่พบบ่อย
ค่าดีมานด์ในบิล TOU คิดจากช่วงไหน
คิดจากค่าเฉลี่ย 15 นาทีที่สูงสุดในช่วง On-Peak (09:00–22:00 น. วันจันทร์ถึงศุกร์) ช่วง Off-Peak ใช้ไฟหนักเท่าไรก็ไม่ถูกคิดค่าดีมานด์ แต่ยังจ่ายค่าพลังงานตามหน่วยที่ใช้
ทำไมเดือนนี้ใช้ไฟน้อยลงแต่ค่าดีมานด์ไม่ลด
การไฟฟ้าเก็บค่าไฟขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 70% ของค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา ถ้าเคยมีเดือนที่พีคสูงมาก ค่าดีมานด์จะถูกยึดไว้ที่ระดับนั้นไปอีกหลายเดือน
ค่า Ft คืออะไร ลดได้ไหม
ค่า Ft คือค่าไฟฟ้าผันแปรที่ปรับตามต้นทุนเชื้อเพลิง คิดเป็นบาทต่อหน่วยกับทุกหน่วยที่ใช้ และประกาศใหม่ทุก 4 เดือน โรงงานควบคุมอัตราไม่ได้ ทำได้แค่ลดจำนวนหน่วยที่ใช้
รหัสประเภท 3.2.2 ในบิลหมายถึงอะไร
เลขตัวแรกคือประเภทผู้ใช้ไฟ (3 กิจการขนาดกลาง · 4 กิจการขนาดใหญ่) เลขตัวที่สองบอกวิธีคิดอัตรา (สำหรับประเภท 3 เลข 2 คืออัตรา TOU) และเลขตัวท้ายบอกระดับแรงดันที่รับไฟ (1 = 69 kV ขึ้นไป · 2 = 22–33 kV · 3 = ต่ำกว่า 22 kV) ซึ่งทำให้อัตราต่างกัน
บอกเราว่าโรงงานใช้หม้อแปลงหรือตู้กรองฮาร์มอนิกแบบไหน เราจะช่วยดูว่าบรรทัดไหนลดได้
อัปเดตล่าสุด 10 ต.ค. 2569 · อัตราค่าไฟเปลี่ยนตามประกาศของการไฟฟ้า ให้ดูงวดที่ระบุไว้ด้านบน